• Wspieranie inicjatyw mieszkańców
Pliki

Zanalizuj treść dokumentów

JAK TO WYGLĄDA W TEORII

 

Wskazówki opiekunów monitoringu:
Twoim zadaniem jest stworzenie katalogu działań mieszkańców, za pomocą których mogą oni wpływać na politykę sportową gminy. Dowiedz się od Urzędu Gminy, jakie mieszkańcy mają możliwości działania w tym zakresie. Przy każdym działaniu napisz, co konkretnie mieszkańcy muszą zrobić, by wpłynąć na politykę – do kogo się zgłosić, czy napisać pismo, ile czasu trzeba czekać na odpowiedź Urzędu etc. Wskaż również podstawę prawną tego działania. W ten sposób powstanie katalog wraz z instrukcją dla mieszkańców, którzy chcieliby wziąć sprawy w swoje ręce i zaangażować się w sprawy gminy.

 

Wskazówka prawnika:
Mieszkańcy mogą sygnalizować problemy i wpływać na decyzje władz za pomocą określonych instrumentów prawnych:

  • udział w sesjach rady, komisji – każdy może uczestniczyć w posiedzeniach komisji rady gminy oraz całej rady. Uprawnienie to nadaje nam artykuł 61, ustęp 2 Konstytucji RP. Na tej samej podstawie każdy może również rejestrować dźwięk i obraz z posiedzeń tych organów. Uprawnienie to nie daje jednak możliwości zabierania głosu na posiedzeniach komisji rady i samej radzie. Jednakże w statucie gminy może być przewidziana możliwość wypowiedzi mieszkańców na sesji czy komisjach. Jeżeli nie ma takiego rozwiązania, to każdorazowo można zwrócić się do przewodniczącego komisji albo rady o udzielenie głosu.
  • składanie wniosków do budżetu i do gminy – istnieje możliwość składania przez mieszkańców wniosków do budżetu gminy. W związku z tym, iż w ustawie o samorządzie gminnym nie ma wprost wymienionej takiej instytucji, to w zależności od gminy można zastosować dwa rozwiązania.
    • Po pierwsze na podstawie artykułu 234 ustawy o finansach publicznych rada gminy podejmuje uchwałę, która dotyczy m. in. trybu pracy nad projektem budżetu. W niektórych uchwałach przewidziano terminy i sposoby składania wniosków do projektu budżetu przez mieszkańców.
    • Innym rozwiązaniem, z którego można skorzystać w każdym momencie roku, jest przewidziana w Kodeksie postępowania administracyjnego procedura składania wniosków do UG. Zgodnie z art. 241 kpa przedmiotem wniosku mogą być w szczególności sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia praworządności, usprawnienia pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności, lepszego zaspokajania potrzeb ludności. Zatem w tym trybie można zgłaszać swoje uwagi dotyczące m. in. wykonywania przez gminę zadania w zakresie sportu. Można tak zgłaszać własne propozycje np. dodanie wydarzenia sportowe do oficjalnego kalendarza tego typu imprez przygotowanego przez gminę.
  • budżet obywatelski – jest to głośny temat w ostatnich miesiącach. Nie ma w Polsce podstawy prawnej do wprowadzania budżetów obywatelskich na terenach miast, dlatego każde miasto osobno reguluje sposób i tryb organizowania budżetu obywatelskiego.  Aby wpłynąć na budżet gminy w ten sposób, trzeba sprawdzić, jak jest uregulowana ta kwestia przez władze lokalne. Budżet obywatelski to dobre rozwiązanie, które umożliwia zgłaszanie oraz wybieranie różnych przedsięwzięć, również tych dotyczących sportu.
  • rady sportu – zgodnie z art. 30 ustawy o sporcie w gminach mogą działać rady sportu, które opiniują dokumenty i decyzje władz lokalnych w zakresie sportu. Rady są powołane przez właściwe organy wykonawcze. Ich członkami mogą być przedstawiciele organizacji i instytucji realizujących zadania w zakresie kultury fizycznej. Rady opiniują w szczególności: strategie rozwoju gmin, powiatów i województw w zakresie kultury fizycznej, projekty budżetu w części dotyczącej kultury fizycznej, programy rozwoju bazy sportowej na danym terenie, w tym w szczególności miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w zakresie dotyczącym terenów wykorzystywanych na cele kultury fizycznej, projekty uchwał o warunkach i tryb finansowania zadania gminy w zakresie tworzenie warunków, w tym organizacyjnych, sprzyjających rozwojowi sportu.  Poprzez obserwowanie działalności rady sportu oraz  ewentualne uczestnictwo w jej obradach można skutecznie wpływać na wykonywanie zadań gminy w zakresie sportu.
  • W przypadku finansowania sportu w oparciu o ustawę o działalności pożytku publicznego i wolontariacie pamiętać należy o konsultacjach społecznych rocznego programu współpracy oraz obserwowaniu działania Rady Pożytku Publicznego.

 

Inne pomysły na włączanie się mieszkańców w sportowe życie gminy:

  • propozycja przeprowadzenia zajęć/imprezy/wykładu (w formie wolontariatu), ale w zamian za darmowe udostępnienie sali i sprzętu na potrzeby tego wydarzenia
  • wniosek o dofinansowanie wydarzenia sportowego lub o patronat

 

Wyżej wskazane przedsięwzięcia z prawnego punktu widzenia można wyłącznie zgłosić w trybie wniosku z art. 241 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ale może u Ciebie w gminie jest to inaczej rozwiązane?

 

Zapytaj Urząd Gminy:

  • Jak konkretnie mieszkańcy/organizacje mogą wpływać na politykę sportową Twojej gminy? Co konkretnie muszą zrobić, do kogo się zwrócić? (wesprzyj się powyższymi wskazówkami, dopytaj Urząd o te procedury, jeśli sam o nich nie wspomni)
  • Jak Urząd może wesprzeć mieszkańców (finansowo, patronatem etc.)?

Teoretyczne podstawy wpływania mieszkańców na politykę i ofertę sportową Legnicy są mocno zróżnicowane, przy czym potencjalna siła tego wpływu zależy od sytuacji samych mieszkańców.

Potencjalnie największy wpływ mają kluby i organizacje sportowe. Mogą one bowiem składać (i jak praktyka pokazuje, że to robią) swoje oferty czy to w odpowiedzi na konkurs, czy też w trybie pozakonkursowym. Jak była już o tym mowa, to właśnie dzięki wykorzystaniu środków pozyskanych z budżetu miasta, wiele lokalnych klubów sportowych realizuje swoje statutowe działania, jednocześnie zwiększając sportową ofertę miasta.

Drugą formą wpływu dostępną dla klubów i organizacji społecznych jest funkcjonująca w Legnicy Rada Sportu. W tym miejscu należy jednak wspomnieć, iż jako organ doradczy prezydenta miasta, w skład Rady Sportu wchodzą społecznicy wytypowani właśnie przez gospodarza miasta, co sprawia iż z wpływu tego korzystają jedynie niektóre organizacje.

Trzecią, mniej bezpośrednią formą wpływu na kwestie sportowe, wykorzystywaną przez organizacje społeczne, jest funkcjonowanie Miejskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego w Legnicy. W ramach jej prac konsultacyjnych pojawiają się projekty aktów prawa miejscowego dotyczące sfery pożytku publicznego, w tym kwestii związanych z kulturą fizyczną i sportem. Do najważniejszych z nich należy roczny program współpracy z gminy z organizacjami pozarządowymi, w którym swoje miejsce ma sport. Co istotne, roczny program współpracy jest tym projektem uchwały, który od lat konsultowany jest w najszerszej formule, spośród wszystkich innych projektów uchwał. Konsultacje te opierają się na konferencji, na które swoje zaproszenie otrzymują wszystkie organizacje pozarządowe, prowadzące swoje działania na terenie Legnicy. Konferencja ta organizowana jest we współpracy urzędu miasta i parasolowej organizacji pozarządowej (wcześniej było to Legnickie Stowarzyszenie Inicjatyw Obywatelskich, od kilku lat jest to Stowarzyszenie EUROLEGNICA).

Niezależnie jednak od możliwości wpływu pozostającego do dyspozycji klubów i organizacji sportowych, poszczególni mieszkańcy również mogą wyrazić swoje zdanie nt. polityki i oferty sportowej w mieście.

Najbardziej oczywistą formą jest udział w otwartych posiedzeniach rady miejskiej oraz komisji edukacji, kultury i sportu. W tym miejscu należy jednak wspomnieć, że mieszkańcy nie korzystają z tej możliwości.

Inną potencjalną formą wpływu poszczególnych mieszkańców na kwestie sportowe  jest udział w spotkaniach z prezydentem miasta i jego najbliższymi współpracownikami (zastępcami, dyrektorami wydziałów UM i jednostek podległych samorządowi). Spotkania te odbywają się raz w miesiącu, za każdym razem w innej części miasta. Obserwując jednak przebieg tych spotkań, warto wskazać iż kwestie sportowe zajmują w nich miejsce raczej marginalne. Problemy i postulaty mieszkańców zdecydowanie częściej dotyczą stanu infrastruktury drogowej i bezpieczeństwa, a także porządku w mieście, aniżeli kultury fizycznej i możliwości jej krzewienia.

Ostatnią, i najnowszą, formą dostępną mieszkańcom jest wprowadzony po raz pierwszy w 2013 r. legnicki budżet obywatelski. W jego ramach mieszkańcy otrzymali możliwość składania projektów zawierających propozycje zadań inwestycyjnych w dziesięciu obszarach miasta. Zadania te, w zależności od zapotrzebowania mieszkańców, dotyczyć mogą również inwestycji związanych ze sportem i kulturą fizyczną. W tym kontekście warto wspomnieć o jednym z mankamentów LBO, jakim jest ograniczenie możliwych w jego ramach zadań do wydatków inwestycyjnych, co sprawia, że niemożliwe staje się zgłaszanie propozycji remontów (np. dróg rowerowych, chodników czy boisk) lub realizacji imprez sportowych (np. osiedlowych lig różnych sportów, turniejów itp.). Są to bowiem wydatki bieżące.

Zanalizuj, jak zapisy dokumentu wpływają na życie mieszkańców

JAK TO WYGLĄDA W PRAKTYCE

 

Wskazówki opiekunów monitoringu:
Tutaj Twoim zadanie jest zbadanie, czy mieszkańcy korzystają z możliwości wpływania na sportową politykę gminy i czy w ogóle wiedzą o takich możliwościach. Źródłem wiedzy będzie zarówno Urząd, jak i sami mieszkańcy oraz organizacje sportowe.

 

Zapytaj Urząd Gminy:

  • Z których metod wpływu na politykę sportową gminy korzystali mieszkańcy i organizacje sportowe?
  • Kto wykazywał inicjatywę – pojedynczy mieszkańcy, grupy nieformalne, organizacje sportowe? Które?
  •  Na co konkretnie mieszkańcy i organizacje sportowe chcieli wpływać?
  •  Jakie były skutki ich działań – czy Urząd wziął pod uwagę ich pomysły, wsparł je?
  • Jakie przykłady działań podjętych pod wpływem mieszkańców można wymienić?
  • Jeśli nie było żadnych inicjatyw mieszkańców, to czemu, skoro jest tyle możliwości?
  • Czy urząd informuje, że można się zwrócić się z inicjatywą, prośbą o wsparcie? Jak informuje? Jeśli nie, to dlaczego?
  • Czy urząd w sposób stały współpracuje z grupami sportowymi innymi niż dofinansowywane organizacje sportowe?

 

Zapytaj mieszkańców i organizacje sportowe:

  • Czy wiedzą, jakie mają możliwości działania w zakresie wpływania na sportową politykę gminy, proponowania własnych pomysłów?
  • Czy zwracali się kiedyś do gminy z pomysłami w zakresie sportu?
  • Czy chcieliby działać sami lub składać propozycje do gminy? w jakiej formie mogłoby się to odbywać?
  • Czy w gminie funkcjonują nieformalne grupy zajmujące się sportem?
  • Czy nieformalne grupy współpracują z Urzędem Gminy, czy działają zupełnie same i nie są zainteresowane takim kontaktem? Czemu?

 

Przeprowadź eksperyment – spróbuj dowiedzieć się, czy w środowisku sportowym w Twojej gminie są osoby, które mają pomysł na zorganizowanie wydarzenia sportowego (impreza, zajęcia, wykład, zawody – nawet o małym zasięgu), ale potrzebują wsparcia gminy, a nie wiedzą, jak się o nie zwrócić.  Skontaktuj się z tymi osobami i opowiedz o możliwościach działania, które poznasz w trakcie monitoringu. Niech te osoby zwrócą się do Urzędu Gminy, a Ty obserwuj rozwój wydarzeń – co te osoby zrobiły i jaka była reakcja gminy?

 

Odnosząc się do możliwości wpływu mieszkańców na politykę sportową miasta warto wskazać, że w praktyce największy wpływ posiadają kluby i organizacje sportowe, wchodzące w skład Rady Sportu, a także te składające swoje oferty na realizację zadań publicznych związanych ze sportem i kulturą fizyczną. Oferty te składane są zarówno w odpowiedzi na ogłaszane przez miasto konkursy, jak i w trybie pozakonkursowym.

W tym kontekście warto jednak wskazać na swoisty "zastój", będący konsekwencją faktu, iż rokrocznie oferty te w zasadzie niewiele się różnią. Wprawdzie z jednej strony sprawia to, iż mieszkańcy otrzymują te same imprezy i wydarzenia sportowe, do których są już przyzwyczajeni, ale z drugiej - wiąże się to z niewielkim stopniem innowacyjności realizowanych przez kluby i organizacje sportowe działań. Zastanowienia również wymaga fakt, czy działania te skierowane są do wszystkich grup mieszkańców w podobnym stopniu (w tym np. seniorów, osób nieuprawiających sportu na co dzień itp.), czy raczej do stosunkowo wąskiej grupy młodzieży uprawiającej sport regularnie (w tym sport kwalifikowany).

Niestety inaczej przedstawia się sytuacja poszczególnych mieszkańców, niezrzeszonych w organizacjach i klubach sportowych. W kontekście przedstawionych wyżej form oddolnego wpływania na politykę sportową stwierdzić należy, iż są to raczej narzędzia potencjalne, aniżeli realne. Mieszkańcy korzystają z nich bowiem bardzo rzadko (o ile w ogóle). Zarówno komisje, jak i posiedzenia rady miejskiej nie cieszą się uwagą mieszkańców (z wyjątkiem sytuacji, gdy decyzje radnych dotyczą żywotnych interesów danej społeczności). Z kolei comiesięczne spotkania mieszkańców z władzami miasta, najczęściej wypełnione są postulatami dotyczącymi niezadowalającego stanu infrastruktury drogowej, czy nieporządku. Kwestie związane w jakiś sposób ze sportem czy kulturą fizyczną stają się przedmiotem tych spotkań dosyć rzadko, czy to w formie postulatów o budowę dróg rowerowych, czy placów zabaw.

Co ciekawe, nie oznacza to jednak, iż legniczanie nie wyrażają swoich potrzeb związanych ze sportem. Przeciwnie. Uwidoczniło się to podczas pierwszej edycji Legnickiego Budżetu Obywatelskiego, kiedy na 93 złożone projekty, aż 29 dotyczyło budowy placów zabaw, a 12 innych kwestii związanych ze sportem (np. budowy boisk do sportów drużynowych, szachownic, ping-ponga, a nawet minigolfa).